Route

Programma:

1. rit van Accra (hoofdstad Ghana) naar Kumasi (hoofdstad Ashanti koninkrijk)
• bezoek Bosomtwe meer
2. bezoek Kumasi
• Manhyia paleis en museum
• Prempeh II museum
• Kumasi National Cultural Centre
• Okomfo Anokye zwaard
3. bezoek dorpje met Kente-weverijen
4. rit naar Tamale
• bezoek Shea Butter fabriekje
• bezoek waterzuiveringsfabriekje
5. bezoek Tamale
• markt
• rit naar Fulani nomaden
6. rit naar Mole National Park
• rustdag aan zwembad
7. Mole Park
• 's morgens wandel safari
• 's middag jeep safari
8. Rit naar Boabang Fiema Monkey Sanctuary
• wandeling bos en dorp met apen
9. Rit naar Axim
• relaxen aan strand en zwembad
10. Uitstap naar Nzulezu paaldorp
11. Rit naar Cape Coast
• stop in Busua met strandwandeling naar vissers
• stop in Elmina met bezoek kasteel/slavenfort en vissershaven
12. Uitstap naar Kakum National Park
• canopee walk + hiking in tropisch regenwoud
• krokodillenvijver
13. Cape Coast
• bezoek kasteel/slavenfort/museum
• wandeling door stad
14. Rit naar Accra
15. Accra
• Bezoek + wandeling door Jamestown 
• Bezoek Kwame Nkrumah memorial park
• Bezoek markt

Afscheid (24/11)

We rijden nog maar eens naar het centrum van Accra, om de markt te bezoeken. Opnieuw duurt de rit 2 uren heen en, rond de middag, 2 uren terug.
De markt lijkt niet zo groot als die van Kumasi en is minder gezellig. De straten staan vol kraampjes, velen stallen de weinige waren die ze aanbieden gewoon uit op de grond, voor de geparkeerde auto's. Er rijden hier inderdaad nog auto's over de markt - ze staan wel eerder stil dan dat ze rijden.
In een bepaalde wijk zijn al de textielhandelaars geconcentreerd. Alle kleding die in Europa en Amerika wordt verzameld komt hier in grote balen aan, gekocht van diegene die het dichtst bij de bron staat: de ontvanger van de container.

Alles wordt hier gesorteerd en verder verdeeld: velen zitten aan allemaal verschillende naaimachines ver- en herstellingen uit te voeren, anderen zijn met kleurstoffen jeans- en andere broeken aan het bewerken. Sommige kleding wordt er gewoon tussenuit gehaald en gestreken (de strijkijzers zijn nog van metaal en worden in een houtskoolvuur opgewarmd) en in de witte-mannen-winkels verkocht. Het is kleding waar je de doorsnee Afrikaan niet snel in ziet rondlopen, zoals allerlei geruite en effen hemden.
Wat verder, terug in de openlucht, liggen bergen schoenen uitgespreid over de straat. Het lijkt eerder een stort maar dit wordt wel degelijk verkocht. Het illustreert wel pijnlijk hoe de arme landen door de rest van de wereld als goedkope afvalverwerkers worden beschouwd.

Op de terugweg rijden we voorbij het militaire hospitaal en zien we - zoals de virologe, die we enkele dagen terug zagen, al had verteld - een massa vleermuizen hangen in de bomen langs de kant van de weg. Af en toe vliegt er een groep weg van een boom - honderden - en zo staan er wel honderd bomen, allemaal afgeladen vol met grote vleermuizen. Soms moet het vliegverkeer op de vlakbij gelegen luchthaven worden onderbroken, wanneer ze bij valavond in een grote wolk vertrekken.

Edna wou ons nog een locale maaltijd bereiden - jollof rijst: rijst die geel kleurt door de kruiden waarmee hij vermengd is - en daar wachten we nog even op.  Ondertussen spelen we wat oware.
Na de lekkere maaltijd rijden we nog even naar de kust, deze keer wat verder van Accra weg. Hier staan, vlakbij het rotsige strand, een vijftigtal lokale barretjes naast mekaar. Vooral 's avonds en in het weekend wordt hier gefeest. Op deze moment is het nog rustig, misschien maar gelukkig want ze kennen hier maar twee standen op de volumeknop: uit of vollen bak aan. Dat de muziek helemaal ontregeld uit de manshoge luidsprekers komt, deert hen niet. Zelfs op begrafenissen of huwelijken gaat het er zo luid aan toe.

Met zicht op de containerschepen, die liggen aan te schuiven voor de grote haven van Tema, drinken we een fles bier en gaan dan terug om nog een laatste keer te douchen en alles in te pakken. Als afscheid rijden we al richting luchthaven, naar een Italiaans restaurant. We trakteren Arnaud, Edna en Imma op een pizza en worden dan aan de luchthaven afgezet.

Het was een prachtige, indrukwekkende en drukke ronde door Ghana en kunnen het land en de begeleiding van Imma ten zeerste aanbevelen.

Tot slot geef ik nog de gegevens van het reisbureau, dat ze met zijn drieën proberen uit te bouwen:

+233(0)200459518

WhatsApp +233(0)200459518

Email: emma.y.essel@gmail.com

Krotten (23/11)

We vertrekken nogal laat in de voormiddag, om de files te vermijden, naar Accra en rijden naar Jamestown. Vernoemd naar king James II, the Duke of York, die ook al verantwoordelijk was voor de naam van NY. Jamestown is een deel van Accra, gelegen aan de kust en de oude haven en is een vissersdorp in de stad, maar eigenlijk is het een krottenwijk. Aan een rood-witte vuurtoren parkeren we en beginnen een wandeling door de wijk onder begeleiding van een lokale gids: rastaman. 

Vlak achter de vuurtoren ligt een sociaal project waar de opbrengst van de rondleiding naartoe gaat. Er is een school gebouwd - een viertal ruime klaslokalen - en we worden begroet en omhelsd door een grote groep kinderen, de meesten in uniform. 

Tussen de vuurtoren en de zee is het strand gebettonneerd en staan honderden piepkleine barakken - kartonnen muren, plastieken daken - waar hele families in wonen. Ertussen staan grote vierkante rookovens, waar in meerdere lagen op elkaar vissen gerookt worden. 

De bewoners en vissers leven hier in benarde omstandigheden. We zien potten pruttelen op houtvuurtjes, met daarin veel olie en wat vissen of alleen maar graten. Sommigen zitten tegen hun barak een prettige sigaret te roken, hetgeen ze afkeurende kommentaar van Imma oplevert. Anderen zijn hun netten aan het herstellen. Er is vers water te krijgen, er is sanitair en douches, maar daarvoor moet betaald worden. Dit was de oorspronkelijke haven van Accra maar toen deze verhuisde naar Tema, 20 km verderop, werd alles afgebroken met de belofte van de regering om te vernieuwen. Alleen de afbraak is doorgegaan.

We lopen terug via enkele trappen naar het vasteland en komen in een wirwar van kleine smalle steegjes terecht, waar de huizen al van steen zijn. Maar er wonen nog steeds veel te veel mensen in veel te kleine kamers om gezond te zijn. Jamestown staat wel bekend voor de goede boksers die hun weg uit de miserie hebben kunnen vechten. Er zijn verschillende boksscholen die al kampioenen hebben voortgebracht.

Op het einde van de tour wordt een bijdrage voor de school gevraagd en een tip voor de gids.

We rijden naar het Kwame Nkrumah memorial park, waar een klein museum en het mausoleum van deze eerste president van Ghana liggen. Hij was degene die in 1957 de onafhankelijkheid van Ghana heeft uitgeroepen en aan de foto's te zien heeft hij al de grote leiders van die tijd ontmoet, gaande van Kennedy tot Mao tot Fidel tot Lumumba en alle andere afrikaanse staatshoofden. Zijn grote streefdoel was een eengemaakt Afrika maar op het einde werd de macht hem te veel en kreeg hij dictatoriale trekjes waarna hij via een coup werd afgezet. Veel van de door hem gebouwde infrastructuur en wegen worden nog steeds gebruikt, maar helaas niet meer  onderhouden. De corruptie van de latere politici  heeft veel geld doen verdwijnen. Politricks ipv politics. In en rond het museum en mausoleum zien we de ene na de andere groep scholieren verschijnen, op schooluitstap naar dit monument.

We rijden ook nog naar een grote ambachtelijke markt: stoffen, beeldjes, kettingen, trommels. Veel te veel aanbod en veel te weinig kopers, zodat iedereen op ons af vliegt. We laten het afbieden over aan Imma en die is onverbiddelijk: van een vraagprijs van 120 schiet uiteindelijk 50 over.

De terugweg naar het huis van Arnaud duurt bijna 2 uren, voor een 25 tal km. Accra kreunt onder de filedruk.

Terwijl Edna eten klaarmaakt gaan we in een lokale bar, 10 minuten wandelen, een biertje drinken. Arnaud bestelt aan een kraampje wat kip want hij lust de gebakken bananen niet die op ons menu staan. Ze zijn nochtans heel lekker, net als de red-red met gerookte zalm. Na een frisse douche kruipen we weer lekker moe in ons bed.

Verjaardagsfeest (22/11)

Er is er eentje jarig! Hoera! Hoera!

Onder een grijze hemel met een gestaag vallende regen rijden we in de ijzige kou richting hoofdstad. Na een half uur stopt het met regenen en kan de airco af. De open ramen laten een frisse 27° warme lucht binnen en tien minuten later, wanneer de zon doorbreekt, sta ik weer in het zweet.

Er is niet zo veel te zien onderweg. Op een heuvel ligt fort Amsterdam. Ooit heette het fort York maar omdat de Engelsen aan de overkant van de oceaan New Amsterdam hadden veroverd en hernoemd naar New York, deden de Nederlanders aan deze kant hetzelfde.

Het verkeer en de drukte nemen toe naarmate we Accra naderen. Onderweg stoppen we nog even voor een lekkere kokosnoot. Tegen de middag komen we aan bij Arnaud en Edna, waar we een lekker sapje en sandwich krijgen. We besluiten om mijn verjaardag te gaan vieren in een van de chiquere hotels/restaurants van de stad. Er is een zwembad, er is een strand, maar dit alles komt met een prijs. Het bier is duur, zelfs naar Europese normen. Onze gewoonlijke fles lokaal bier, 625cl Club beer, kost hier tot 5x zoveel als normaal: 5€.

Het eten is wel heel lekker, seafood platter - kreeftenstaart, grote garnalen, vis, calamares - en de witte wijn past er goed bij. Als dessert zie en hoor ik een zingend stel kelners met een reusachtige taart mijn richting op komen. Arnaud en Edna hebben voor deze fijne verrassing gezorgd. Imma kon er spijtig genoeg niet geraken vanavond, hij zat vast in het verkeer.

De rit naar huis, met de taxi, in het donker, is beangstigend. De weg is enkel verlicht door de lichten van de tegenliggers die in de versleten ruit van de taxi vreemde weerspiegelingen geven. Af en toe springen donkere schimmen de weg op, om zo snel ze kunnen naar de overkant te sprinten. Fietsers, onverlicht, duiken pas op wanneer we er vlakbij zijn. Het lijkt een achtervolgingsscène in een film waar alles zo getimed is dat ongelukken op het laatste nippertje vermeden worden maar hier is niets geregisseerd. We halen het zonder kleerscheuren.

Kasteel (21/11)

Het grootste en bekendste kasteel/fort staat in Cape Coast en we zijn er al vroeg. De rondleiding is beklemmend. We dalen af in de ondergrondse kerkers waar de mannelijke slaven werden opgesloten in afwachting van het volgende schip dat de oceaan oversteekt. Sommigen hadden geluk en konden, indien ze de dagenlange voettocht naar de kust hadden overleefd, direct inschepen. Anderen moesten soms wekenlang in de donkere kelders wachten, liggend in uitwerpselen en bloed, met maar enkele straaltjes daglicht uit de kleine raampjes hoog tegen het plafond. De meest meegaanden kregen karweitjes in de openlucht te doen, de meest dwarsen werden vastgeketend en sommige belandden in de dodencel waar ze zonder eten en drinken niet meer levend uitkwamen. 

Aan de andere kant van het fort lagen de vrouwenvertrekken, iets kleiner, maar ze waren ook met minder. De mooiste exemplaren kregen de eer om door de officieren te worden verkracht, nadat ze eerst proper gewassen waren. Degenen die zwanger werden, kregen een huisje buiten het fort waar ze hun kind, met een Europese achternaam, konden opvoeden. Het is de reden dat veel Ghanezen vandaag nog altijd Engelse of Nederlandse achternamen hebben. De voornaam werd ook gemakkelijker uitspreekbaar gemaakt. Onze gids in het fort heet bijvoorbeeld Robert Morgan.

Een opvallende anekdote lees ik in het kleine museumpje. Onder het fort ligt een groot waterreservoir waar regen van de daken in werd verzameld. Dit water werd gebruikt voor de slaven. De soldaten daarentegen haalden hun drinkwater uit enkele, buiten het fort gelegen, vijvertjes en dat was dan ook de reden dat er zovelen van hen bezweken aan allerlei ziektes.

De 'door of no return’ wordt opengedaan en plots staan we op helling die naar het strand leidt, tussen vissers die hun netten aan het herstellen zijn. De kade en strand liggen vol kleine langwerpige vissersboten, ongeveer hetzelfde model als wat indertijd gebruikt werd om de slaven naar de 1km verder voor anker liggende fregatten te vervoeren. Eens door deze deur zouden ze Afrika nooit meer terugzien.

Enkele jaren geleden hebben ze het stoffelijke overschot van 2 slaven terug naar Ghana verscheept en via deze deur, in het bijzijn van nazaten, naar binnen gedragen. Sindsdien hangt er aan de buitenkant van de poort een nieuw bordje: 'door of return’.

Slavenhandel. Het bestond al veel eerder maar was steeds een gevolg van oorlogen of stammentwisten. De overwonnene werd slaaf. Toen er na de ontdekking van Amerika plots veel werkkrachten nodig waren en de indianen niet te temmen bleken, begon men oorlog te voeren omwille van de slaven. Volledige dorpen werden leeggeroofd door rondtrekkende bendes. De wapens die ze daarvoor gebruikten kwamen uit Europa, waar deze gekocht werden met de opbrengst van katoen en andere waren uit Amerika, die dan weer op hun beurt geoogst werden door de slaven die gekocht werden met de opbrengst van de wapenverkoop. En zo is de cirkel (driehoek) rond (driehoekig, inderdaad).

We lopen nog wat door Cape Coast, maar dat is niet zo groot, dus we zitten al snel terug in de koele airco van onze hotelkamer om wat uit te blazen.

Dichtbij het kasteel is een restaurant, vlak aan het strand, waar we de verdere namiddag doorbrengen. Na schooltijd komt er groepje kinderen aangesloft en al snel krijgen ze van een volwassene rode shirtjes aangereikt en beginnen ze wat te lopen over het zand. Er zijn meer kinderen dan shirtjes, maar iedereen doet mee. Na de opwarming gaan de oudsten (10, 12 jaar) in een kring staan en doen ze wat stretch-oefeningen. Dan begint er een voetbalmatch, 6 tegen 6, aan enkele kant nog een man om de doelpalen vast te houden die door de golven dreigen te worden weggespoeld. Het terras van het restaurant is een zijlijn, de branding de andere. Wanneer na afloop de trainer wat geld toegestopt krijgt van Veerle, wordt ze volledig omsingeld voor de foto. Hij komt nog even bij ons zitten, wil facebookvrienden worden en vertelt dat hij dit vrijwillig doet om de kinderen van de straat te houden.

Na de maaltijd blijkt dat we niet genoeg geld bij hebben om alles te betalen. We komen net het bedrag te kort dat we aan de trainer hebben gegeven. Maar het is geen probleem, we mogen het morgen komen brengen.

Boomhoog (20/11)

Het is nog donker wanneer ik wakker wordt van een hevig onweer. Ik voel zelfs even aan de vloer, ook al slapen we op het tweede verdiep, want kan niet geloven dat alles droog blijft met zo een hevige regen. Tegen dat de we op zijn is het gedaan en zijn er alleen nog wat plassen te zien.

We rijden een uurtje naar het Noorden, naar een tropisch regenwoud: het Kuma reservaat. Hier is een canopy walk, hoog tussen de bomen. We hebben dit al eens gedaan, in Costa Rica, maar deze zijn wel heel hoog, heel smal en heel wankel. Het is in feite niet meer dan een aluminium ladder waar een plank over gelegd is. Dit wordt dan door touwen en stalen kabels aan enkele 70-meter hoge bomen vastgemaakt. 

Er zijn in dit bos ook veel vogels, veel vlinders en dieren, maar we zien er niet veel van. Wat de dieren betreft, er zouden zelfs bosolifanten zitten, staat dit ook zo in de reisgids: weinig toeristen krijgen ze te zien. Voor de vogels zouden we er al om 6u 's morgens moeten zijn, dus dat valt ook tegen. Maar ook vlinders vallen wat tegen. We doen wel nog een boswandeling met een gids die van een tiental bomen weet te vertellen waarvoor ze gebruikt worden, gaande van meubels tot kleurstof, medicijnen of kleding.

Langs de weg zien we een grote wegwijzer naar een 'stingless bee’ boerderij, maar wanneer we daar aankomen via een heel slechte weg, blijkt het gesloten te zijn. We rijden wat verder naar een krokodillenvijver. Gelegen aan een hotel/ restaurant zijn enkele vijvers waar een twintigtal krokodillen zouden zitten. We zien er twee maar ze hebben siësta want zelfs de stukjes kip die ze gepresenteerd krijgen worden genegeerd. Leuker zijn enkele bomen en struiken in en rond de vijver die vol nesten van wevervogels en witte reigers zitten. Er vliegen ook enkele mooie kingfishers.

Imma stopt weer even aan een kraampje om wat pindanoten te kopen. Heel lekker in combinatie met een banaan, zegt hij, en inderdaad. We hebben al veel vers fruit gekregen van hem. Regelmatig stopt hij om ons iets te laten proeven. Verse kokosnoot waar eerst vakkundig een topje wordt afgehakt zodat we ze kunnen leegdrinken en die dan in twee stukken worden gekapt zodat het verse en zachte vruchtvlees kan worden losgemaakt. Bananen uiteraard: er zijn 2 soorten, grote en kleine en tot nu hebben we al dagelijks van de kleine gegeten. Heel lekker. Papaya, die spijtig nog niet rijp genoeg was. Cacao, een geel-groene vrucht die wordt opengesneden zodat de witte, zachte en zoete brij waarin de pitten zitten kan worden opgezogen. Watermeloen wordt ook bijna dagelijks gekocht. Appelsien viel wat tegen, want nogal bitter. Verder lekkere bananenchips en tigernuts, heel lekkere nootjes.

Terug naar het hotel waar we op het terras nog iets drinken en na een frisse douche de stad intrekken, op zoek naar eten (en wifi om dit te kunnen versturen). Uiteindelijk belanden we terug in het hetzelfde restaurant als gisteren, waar blijkbaar ook al de andere toeristen stranden. Met het geluid van de golven op de achtergrond en reggaemuziek genieten we van de afkoelende zeebries.

Slavernij (19/11)

Vanmorgen horen we het regenen wanneer we wakker worden. Onze ochtendlijke strandwandeling gaat dus niet door en we blijven wat langer dan gewoonlijk in bed liggen, tot 7u. We rijden langs de kust naar het oosten, tot aan Busua. Dit is een bekende strandplaats, met keiduur resort pal aan het strand, bekend voor zijn surf-mogelijkheden. We parkeren in het resort, maken de security wijs dat we komen informeren naar de prijs (wat we ook doen: 470 cedi per kamer = 100€) en wandelen over het strand naar een aantal boten die we in de verte zien liggen. Het is nog ochtend en de eerste vangst komt aan. Op het droge ligt een boot waar heel wat volk rond staat. Kleine grijze visjes worden van de bodem van de boot opgeschept in de blikken schalen van de kopers. Een honderdtal meter verder worden andere boten het strand op gestuurd, zover mogelijk, en daarna met veel getrek en geduw met enkel mankracht helemaal op het droge getrokken.

We rijden verder naar Elmina waar het oudste kasteel van Ghana ligt, in yyyy gebouwd door de Portugezen. Ze kwamen naar hier met 2 doelstellingen: goud verzamelen en christendom verspreiden. Het is een mooi wit fort, gelegen op een smalle strook land tussen de zee en een rivier. We krijgen er een rondleiding die vooral op de slavenhandel focust. De gelijkvloerse vertrekken zijn in de 18de eeuw heringericht tot cellen waar, mannen en vrouwen gescheiden, de in het binnenland gevangen slaven tot 3 maanden werden opgesloten, zonder sanitair, zonder kleding. 

Wanneer de Hollanders het fort veroveren is er even een stop maar al snel werpen zij zich even hard op deze lucratieve handel. Pas begin 1800 wordt de slavenhandel afgeschaft, maar slavernij blijft nog tientallen jaren bestaan. Het laatste land waar ook dit wordt verboden is Brazilië, in 1880. Het gevolg is dat in die tussenperiode de slavenhandel illegaal wordt waardoor schepen, die dreigen gecontroleerd te worden door de Engelsen, hun lading dan maar overboord gooien.

De baai voor het kasteel en de monding van de rivier liggen vol vissersboten. Wat verder landinwaarts is een vismarkt waar wel honderd kleurrijke boten liggen. Sommigen zijn hun vangst aan het lossen en op de kade krioelt het van visverkoopsters, die de vers gevangen vis kuisen en uitstallen in de volle zon, en kopers. De stank is allesoverheersend, overal staan rood-bruine plassen vetzakkerij en vissenbloed.

Druipend van het zweet, het is 34°C en heel vochtig, stappen we terug in de auto en rijden naar Cape Coast. Hier begeven we ons direct naar het hotel, iets buiten het centrum, basic maar in orde. Na wat opgefrist te zijn, wandelen we naar een restaurant aan de zee, waar we van de zonsondergang genieten, kijken naar kinderen die in de woeste zee spelen, een varken op het strand zien verbroederen met een hond en wat kraaien, en iets drinken en eten. We zijn weer vroeg maar moe terug op de kamer.

Ondertussen hebben we al enkele dagen geen wifi. In ons vorige, dure, hotel waren ze er aan het werken. In dit hotel is er geen. En in het restaurant van vanavond was er wel maar had ik de tablet met de teksten van de voorbije dagen niet bij.

Verblijf: Mighty Victory hotel, Cape Coast.